Thalaite Social Media Hman Dan leh Taimak Kawngah - Koinonia Editorial October 2024
- Laldinpuii Colney
- Nov 6, 2024
- 5 min read
ROM 12:11 - Taimak kawngah chuan thatchhe suh ula.
Social media hian nun hi chu ati awlsam ani tiru. Hmun hlatak atang pawhin kan ram chanchin leh enge thleng kan hre zel thei ania. Mizoram atang pawhin helai hmunah enge thleng a, enge kan chanchin kan in hre pawh reng thei a ni. A tangkai ngawt mai. Mahse, heng changkanna te hi kan changkanpui ve em?
Kum 2011 census-ah khan Mizoramah chuan khua 852 awm ang ani a. Han ngaihtuah mahteh, khawtin deuh thaw hian Youtuber kannei deuh vek zu nia. Hmangchang hria in sum lakluhnan an hmang chu an fakawm ngawt mai. Mahse, ti zawng hian thlir teh ang. Social media-ah hian thu belhchian dawl lo kan va khel nasa ta em! Thil pawimawh leh bengvar thlak tak nilem lo, tu emaw achuti khati tih mai mai khel a buai in tullo ah boruak kan van tipunlun nasa thin em. Chutiang thu ziktluak tak tak lo leh belhchian dawl lo, thehdarh tute aia insiamthat la ngai nasa zawk chu a thlirtute hi kan ni. Mi chuan sum hmuh nan te an hmang a. A la zia alawm, kei ni hian hun khawhral nan kan lo la hmang ania. Sum te kan la seng zui, zahthlak lam lam ah a kal mang e ka ti kei chuan. Sum chu sawi loh hun hlut zia hi aw! I han chhutchhin teh ang. Bible in mihring dam chen a sawi hi kum 70 ania. A darkar chuan darkar 3,06,600(Nuaihthumsangrukzaruk) tihna ania. Nitin social media khawih nan darkar 2 hmangthin ang ni ta la. Kum 15 inih atang social media khawih tan nita bawk la. Kum 55 chhung social media nitin darkarhnih i khawih chuan. I damchhungin social media khawih nan i hun hlutak darkar 40,150(Singlizasawmnga) I hmang tih na ani a. A kum ang zawng a kan chhut leh chuan Kum kua leh tlem social media I khawih tawp tihna ani dawn anih chu. Han ngaihtuah tehmah hun kha a uihawm ti raw? Smartphone te hi a tangkai nen, Mizo thalai tam zawk tan chuan tlakran na. Phone ah hian thil tha tihtur atam nen, thutha ngaihthlak tur atam nen, mitvar na thil a tam nen. Kan bengkhawn zawng hi chu ti lo lam hlir ani thin. Chumi kha mi ig live, chu mi chu a vairal tih vel ngawt a kan buai chuan hmasawn na kan smartphone atang hian kan nei ngai lovang.
Thalaite kan nun over ta lutuk hian Mizo zingah milar a siam hnem a. Thilthar siamchhuah emaw hmuhchhuah ai in model leh zaithiam thar kan ngah a. Social media leh HIV positive tam lam ah India ramah top nihna kan hauh mek lai hian. Civil service-te chu sawi loh mahni phak tawk te te thawk tha peih pawh kan awm tawh lo. State tetak tê mahni intodelh thei lo ram kan nih laiin smartphone kan hum vek thei a. Kan in cheina a sang hle ringawt te hian, chhungkua chauh nilo ram hnuk a khawih pha tih reng kan hre silo. Thilmak leh dangdai buaipui a social media a kan pawt kan pawt lai hian. Hnam fing zawk ten sum i sen leh na tur thilthar siamchhuah an tan leh mek a sin.
Titeh u ka thalaipuite u, engzia nge kan khelh tak mai hi le? Tunhma kan pi pute kha ngaihtuah ila. Kan landan a mawi tawh teh lul nen. Pipu nun zemawi kha kan va hlauh nasa ta em. Kan ei tui tawh tehlul nen pipu taihmakna kha tinge a bo zawh tak? Changkan na hian thil a tihawlsam tawh tehreng nen, kan pi leh pu tlawmngaihna te kha khawnge a awm zawh tak? Nang aia thalo , nang aia thiam lo, nang aia hretlem zawk hian ka sawm a che. Bul tan thar la i hnung ka lo dawl teh ang khai. Khawvel changkan rual a ke pen ve si in zonun zemawi chhawmnung ila. Taimak na nen thawk chhuak in Kristian-na i hmatheh ang hmiang. Hnampui zawk kan tih fote hian engtikah nge min chung en ve ang. Kan vanglai in kan hmuve hman lo anih pawn kan tu leh fa te tan hmathar la tu nih ava hun tawh em. I ramtan hriatreng tlak thilhlu i hnuchhiah theilo a, i in ngaihlai khan i tu leh fa lo piang tur te tan nunze tha leh mawi i hnuchhiah zawngin. I hriatloh hlanin ramtan a mi hlutak i nidawn a sin.
Changkang emaw kan in tih lai hian kan neih phakbak in kan lo nung reng em? Mi nunah kan buai a, an neih ang neih ve zel tum na hian rahtha a chhuah lo. Tlakran na hmawr a ni. Kan neih phak tawk ah lungawi theih hi hlimna chu a ni. Midang nun a in rawlh kan chin hian nun rethei min neih tir a. Thufingte 26;17 ah chuan, thian a ti a, “A inrawlh ve na tur awm pawh awm hauh si lova kal paha mi sual mai chu, Ui kal lai benga lo man tu ang ani ati a.” Mi nunah kan lo buai a kan inrawlh ve thin hian buaina lian zawk min siam a. Midang kan hliam theih bakah mahni hahthlawn na mai ani. Rom 12;11 ah taimak kawngah chuan thatchhe suh u min ti a. Kan taimak na lam hi mût hahdam lam te alo ni em? Nge nia social media leh mi dang sawichhiat leh rel kawng ah zawk. Rom 12; 15 ah vek lâwmte lâwmpui ula, tap te chu tahpui rawh u ati a. Hetiang nun nei tur hian hma thar i la tlang zel ang u.
Kum 2024 bul kan tan tirh ata kan tawn ngailoh leh hriat ngailh, kan beisei loh thil te kan nunah a rawn thleng zut a. Hna avanga hlimna leh mangan rukna te, hlimna leh lusunna te, thianthar leh hmelma te, hengte hi khawvelin a ken telve reng anihna chen a awm. Kan Pathian erawh hlimni a Pathian leh mangan laia Pathian a ni. Kan ngaihtuah loh karin hun a kal zel a khuangchawithla pawh a herliam ve leh anga, chutiang zelin sahmuhphahthla lo inherchhuak in, Pawltlak alo inherchhuak leh anga, chhungtin ten kan nghahhleh leh kum tir atanga Tlumtea thlir taka kan lo thlir thin “Lalpian ni” alo inherchhuak leh anga, khualkhua atangin chhungtin mahni kahwlamah kan haw khawm leh ruih ruih anga, chhungkua hlim takin kan inhmu khawm ang. Chutih rualin, famrolung mual mawia liamta kan chhungte, kan thenrual thate rilruah ah anlo lang anga Lalpian lawma hlimzai kan vawrin a then erawh famta te ngaiin lungngai takin hun an hmang leh dawn a ni. He hun tak hi ringtuten kan rinna kan tih lanna hun pawimawh tak mai a ni a. Hlim taka Lalpiang chibai buk tura kan inbuatsaihna karah hnemngai leh hnemtu mamawh a khawhar tak tak kan chhehvelah an awm a ni tih hriat hmaih lo ila, chung mite lungngaih hnem chu kan tih mak mawh a ni. Khawvel pian ken ve reng kan duh emaw duh lo emaw, hnemtu hi hnem ngai kan la ni anga, hun inher danglam zelah kan nun pawh zawi zawi in a inher danglam ve zel a, kan hriat loh karah kumin tam lam a pana thangtharte hun zawi zawi in a inherchhuak ve zel zawng anih hi. Mahse, ringtute kan vanneihna em em chu thihhnu piahlam thlamuanna kan nei hi a ni a. Eng ang taka lungngaihna karah pawh a tawpah chuan chatuanin tual kan lengza tawh ang tih hian, ringtute chu min hnem tlang leh thin a ni. Hei hi inhnemna thu maiah chan lovin a taka ringtu te kan intawh khawmna hmun tur a ni a, chu hmuna kal tur chuan kan nun I buatsaih ang u.
-Benjamin Lallawmawma
Comments